تفاوت باتری یو پی اس و باتری ماشین چیست؟

باتری‌ها یکی از تجهیزات حیاتی برای تجهیزات الکترونیکی محسوب می‌شوند. باتری یو پی اس و باتری خودرو از نظر ظاهر و نوع فناوری به کار رفته، شباهت هایی دارند ولی این دلیل نمی‌شود که بتوانید آنها را به جای یکدیگر استفاده کنید. در این مطلب در رابطه با تفاوت های باتری یو پی اس و باتری ماشین صحبت شده و همه تفاوتهای این دو نوع باتری را توضیح داده شده است. اگر قصد خرید، تعویض یا استفاده از این باتری‌ها را دارید، دانستن فرق باتری یو پی اس و باتری ماشین برای انتخاب بهتر و افزایش طول عمر تجهیزات ضروری است.

مقایسه باتری یوپی‌اس و باتری ماشین

باتری‌های سیلد اسید (Sealed Lead-Acid) که در سیستم‌های یو پی اس (UPS) استفاده می‌شوند و باتری‌های خودرویی؛ که معمولاً از نوع سرب- اسیدی با سلول‌های تر یا Flooded Lead-Acid هستند؛ هر دو از فناوری سرب – اسید بهره می‌برند، اما در طراحی، کاربرد و ویژگی‌ها تفاوت‌های مهمی دارند. در ادامه به تعاریف و تفاوت‌های این دو نوع باتری می‌پردازیم.

باتری‌ یو پی اس

باتری‌های سیلد اسید، که به باتری‌های VRLA (Valve-Regulated Lead-Acid) نیز معروف هستند، کاملاً مهر و موم شده‌اند و نیازی به نگهداری مانند اضافه کردن آب مقطر ندارند. این باتری‌ها معمولاً از نوع AGM (Absorbent Glass Mat)  یا ژل (Gel) هستند. این نوع باتری‌ها در سیستم‌های یو پی اس برای تأمین برق اضطراری در زمان قطعی برق استفاده می‌شوند. این باتری‌ها برای تأمین انرژی پایدار در مدت زمان کوتاه تا متوسط (معمولاً چند دقیقه تا چند ساعت) طراحی شده‌اند.

باتری‌ خودرو  (Flooded Lead-Acid)

باتری‌های خودرویی معمولاً از نوع سرب-اسیدی تر (Flooded) هستند که دارای سلول‌هایی با الکترولیت مایع (اسید سولفوریک) هستند. این باتری‌ها درپوش‌هایی برای بررسی و افزودن آب مقطر دارند.
باتری‌های خودرویی برای راه‌اندازی موتور خودرو (استارت) و تأمین انرژی سیستم‌های الکتریکی خودرو مانند چراغ‌ها، سیستم صوتی و غیره استفاده می‌شوند.

تفاوت باتری یو پی اس و باتری ماشین

در این بخش باتری یو پی اس و ماشین را از نظر ویژگی‌های مختلف آن بررسی و مقایسه شده است:

تفاوت از نظر نوع طراحی

باتری‌های یو پی اس از نظر طراحی به گونه‌ای ساخته شده‌اند که بتوانند جریان الکتریکی را به صورت یکنواخت و در بازه زمانی طولانی‌تر تأمین کنند. این باتری‌ها غالباً از نوع سیلد اسید یا VRLA هستند و برای کاهش نیاز به نگهداری و افزایش ایمنی طراحی شده‌اند.

در مقابل، باتری‌های ماشین با هدف تأمین جریان لحظه‌ای و زیاد برای استارت زدن موتور خودرو تولید می‌شوند. آن‌ها معمولاً به صورت Flooded (معمولی) ساخته می‌شوند و به شارژ سریع و تخلیه سریع نیاز دارند.

تفاوت از نظر نوع کاربرد

باتری یو پی اس به طور خاص برای حفاظت از تجهیزات حیاتی و تامین برق اضطراری در موارد قطعی برق ساخته می‌شود. این باتری‌ها انرژی را به صورت تدریجی و پیوسته آزاد می‌کنند تا دستگاه‌های حساس مثل سرورها و تجهیزات پزشکی بتوانند بدون وقفه به کار خود ادامه دهند.

اما باتری ماشین صرفاً برای تأمین برق سیستم استارت و راه‌اندازی موتور خودرو استفاده می‌شود و پس از روشن شدن موتور، نقش اصلی تأمین انرژی بر عهده دینام خودرو خواهد بود.

تفاوت از نظر نیاز به نگهداری

باتری‌های یو پی اس عمدتاً بدون نیاز به نگهداری (Maintenance Free) طراحی شده‌اند؛ یعنی کاربران لازم نیست سطح آب، اسید یا موارد دیگر را به ‌طور منظم بررسی کنند. این وضعیت به‌ویژه در محیط‌های اداری و تجهیزات حساس اهمیت پیدا می‌کند.

در مقابل، بسیاری از باتری‌های ماشین به بررسی‌های دوره‌ای و اضافه کردن آب نیاز دارند، و باید اتصالات آن‌ها از نظر خوردگی و رسوبات کنترل شود تا بهترین عملکرد را داشته باشند.

تفاوت از نظر چرخه دشارژ

باتری یو پی اس برای تخلیه بخش عمده ظرفیت خود در یک چرخه و سپس شارژ مجدد طراحی شده است. این ویژگی که اصطلاحاً به آن Deep Cycle گفته می‌شود، باعث می‌شود باتری یو پی اس در مواقع اضطراری توان کافی را برای مدت طولانی تأمین کند.

اما باتری ماشین فقط برای دشارژ کوتاه و سطحی ساخته شده و اگر هر بار مقدار زیادی از ظرفیت آن تخلیه شود، خیلی سریع فرسوده و خراب خواهد شد.

تفاوت از نظر جریان‌دهی

باتری یو پی اس ظرفیت بالایی برای تأمین جریان یکنواخت در مدت زمان نسبتاً طولانی دارد و جریان‌دهی لحظه‌ای آن کمتر از باتری ماشین است.

در طرف مقابل، باتری خودرو توانایی فوق‌العاده‌ای در تأمین جریان لحظه‌ای زیاد (CCA) برای راه‌اندازی موتور دارد، اما برای تأمین جریان ثابت و طولانی مدت مناسب نیست.

تفاوت از نظر نصب

باتری‌های یو پی اس معمولاً طراحی سیلد و بسته دارند و در هر موقعیتی (عمودی یا افقی) می‌توان آن‌ها را نصب کرد، زیرا احتمال نشتی اسید در آن‌ها بسیار کم است.

اما باتری ماشین فقط باید به صورت عمودی و در محل مخصوص خودش نصب شود و در غیر این صورت خطر نشتی اسید و آسیب به محیط وجود دارد.

تفاوت از نظر عمر مفید

عمر مفید باتری‌های یو پی اس معمولاً بین ۳ تا ۵ سال است، مشروط بر اینکه در شرایط مناسب نگهداری شوند و به‌درستی استفاده شوند.

در حالی که باتری‌های ماشین اغلب عمر مفیدی بین ۲ تا ۳ سال دارند و به علت استارت مکرر و کار در شرایط متغیر خودرو، زودتر نیازمند تعویض می‌شوند.

تفاوت از نظر ایمنی

باتری‌های یو پی اس به دلیل بسته بودن طراحی، احتمال نشت اسید، خروج بخارهای خطرناک یا خطر انفجار آن‌ها بسیار پایین‌تر از باتری‌های خودرو است و گزینه‌ای ایمن‌تر برای محیط‌های داخلی محسوب می‌شوند.

در مقابل، باتری‌های ماشین در صورت وارد شدن ضربه یا آسیب دیدن بدنه امکان نشتی اسید و حتی تولید بخارهای خطرناک را دارند که می‌تواند برای کاربران خطراتی به همراه داشته باشد.

تفاوت از نظر هزینه

به طور کلی، باتری یو پی اس از نظر هزینه اولیه گران‌تر از باتری خودرو است، زیرا با تکنولوژی پیشرفته‌تر و مواد اولیه با کیفیت‌تر ساخته می‌شود تا مدت زمان بیشتری کار کند و نیاز به نگهداری کمتری داشته باشد.

در مقابل، باتری خودرو ارزان‌تر است، اما اگر در کاربری‌های غیرخودرویی مثل یو پی اس استفاده شود، عمر و کارایی کمتری خواهد داشت و عملاً مقرون‌به‌صرفه نخواهد بود.

جدول مقایسه‌ای؛ باتری یو پی اس و باتری ماشین

آیا می‌توان از باتری ماشین برای UPS استفاده کرد؟

استفاده از باتری خودرو در سیستم یوپی‌اس توصیه نمی‌شود و به لحاظ فنی و ایمنی نیز اصلاً مناسب نیست. باتری خودرو برای کارکرد دائم و دشارژ پیوسته طراحی نشده و خیلی سریع دچار افت راندمان یا خرابی می‌شود.

چرا نباید از باتری خودرو برای برای یو پی اس استفاده شود؟

• ساختار باتری خودرو فقط برای دشارژ کوتاه مدت و لحظه‌ای مناسب است و در یو پی اس که دشارژ عمیق و پیوسته است، خیلی زود خراب می‌شود.
• باتری خودرو در هنگام تخلیه کامل ظرفیت، عمر مفید بسیار کوتاهی پیدا می‌کند و دفعات زیادی نمی‌تواند شارژ و دشارژ عمیق را تحمل کند.
• احتمال نشت اسید و ایجاد بخارهای سمی در زمان استفاده در محیط بسته بیشتر می‌شود و می‌تواند خطر جدی برای افراد و تجهیزات ایجاد کند.
• اگر از باتری خودرو در یو پی اس استفاده شود، عملکرد دستگاه ناپایدار خواهد شد و در مواقع اضطراری ممکن است خاموش شود یا آسیب ببیند.
• بسیاری از شرکت‌های تولیدکننده یو پی اس، استفاده از باتری خودرو را بر خلاف شرایط گارانتی خود می‌دانند و در صورت خرابی، خدمات گارانتی ارائه نمی‌کنند.

جمع بندی

در نهایت، هر نوع باتری برای کاربرد خاص خود ساخته شده است. باتری یو پی اس با ساختار ویژه و قابلیت دشارژ عمیق مناسب سیستم‌های الکترونیکی حساس و کاربرد پشتیبانی برق است؛ در حالی که باتری ماشین برای راه‌اندازی موتور طراحی شده. استفاده نادرست از هر یک، باعث افت عملکرد و کاهش عمر می‌شود. در هنگام خرید و استفاده، حتماً محصول متناسب با نیاز خود را انتخاب کنید.

سوالات متداول